داستان ما و صفحه کلید

در اکثر جلسه‌های کاری و سمینارهایی که برگزار کرده‌ام بارها به این نکته اشاره کردم که:

در سطح سازمان‌های ما از صفحه کلید عربی استفاده می‌شود. در کشور هیچ گونه برنامه مشخصی برای کنار گذاشتن این صفحه کلید و استفاده از صفحه کلید رسمی و استاندارد فارسی وجود ندارد!

برای کسانی که با ادارات و ارگان‌ها ارتباطی ندارند شاید نوشتن این مقاله کمی عجیب باشد. اما می‌تواند برای دانشجویان فناوری اطلاعات جالب باشد. برای اینکه بتوانم توضیح بیشتری بدهم بهتر است موضوع را با تاریخچه آن شروع کنم.

شروع مشکل

این مشکل از ویندوز ۹۸ شروع شده است. یعنی زمانی که هنوز سیستم عامل ویندوز از کلید‌های فارسی پشتیبانی نمی‌کرد. در آن زمان شرکت برنارایانه ابزاری را ارائه کرد با نام پارسا ۹۹ که صفحه کلید سیستم را فارسی می‌کرد. این کار، بسیار ارزشمند بود و جای تقدیر داشت. چون این شرکت امکان استفاده از زبان فارسی را به ویندوز آورد. در حقیقت این شرکت کار را با استفاده از فارسی کردن ویندوز عربی انجام داده است.

با آمدن ویندوز ۲۰۰۰ شرکت مایکروسافت زبان فارسی را به ویندوز خود اضافه کرد. اما این تغییر در ویندوز مشکلات بسیار زیادی را برای استفاده کنندگان از این ویندوز پدید آورد. در آن زمان بیشتر افراد از ویندوز ۹۸ استفاده می‌کردند و عده کمی از ویندوز ۲۰۰۰ و سپس xp به همین خاطر در صورتی که شما فایلی را در ویندوز XP ایجاد می‌کردید نمی‌توانستید آن را بر روی یک ویندوز ۹۸ بخوانید چون کلمات ک و ی در این فایل‌ها به درستی نشان داده نمی‌شدند. دلیل این مشکل اختلاف بین کدهای استفاده شده برای کلید‌های ک و ی در زبان فارسی و عربی بوده است. یعنی در عربی ی و ک به این صورت نشان داده می‌شوند در حالی که در زبان فارسی باید بصورت ی و ک نشان داده شوند. با گسترش ویندوز XP و استفاده اکثر مردم از آن کم کم صفحه کلیدهای عربی فراموش شدند و استفاده از کلیدهای فارسی رایج شد. هرچند در همین مدت هم ویندوز بصورت مداوم جای کلیدهای پ و ژ را تغییر می‌داد و مشکلات زیادی برای نوشتن متن ایجاد می‌شد اما در حالت نشان دادن متن تفاوتی مشاهده نمی‌شد.

این مشکل تقریبا در خانه‌ها حل شده است. یعنی هم اکنون اکثر افراد از صفحه کلیدهای فارسی استفاده می‌کنند. اما اوضاع در اکثر سازمانها متفاوت است. یعنی در اکثر سازمان‌های ما هنوز از صفحه کلید عربی فارسی شده استفاده می‌شود. یا در آن به جای کلیدهای ک و ی فارسی از معادل عربی آن استفاده می‌شود.

ادامه مشکل در سال ۲۰۱۴

شاید برای همه جالب باشد که هنوز در سال ۲۰۱۴ این مشکل وجود دارد. من امروز بعد از یک تراکنش بانکی اطلاعات زیر را دریافت کرده‌ام.

BMI-Transferدر قسمت‌های مختلف این عکس از صحفه کلید فارسی استفاده شده است. اما در جایی که نام من نوشته شده است و از صفحه کلید عربی استفاده شده است. یعنی جایی که اطلاعات من را وارد کرده‌اند صفحه کلید عربی بوده است. این سیستم می‌تواند مشکلات زیادی را در پی داشته باشد. مثلا در صورتی که در بانک ملی بخواهند نام مرا جستجو کنند در صورتی که تنظیم خاصی انجام ندهند بگدلی با بگدلی تفاوت خواهد داشت و نتیجه‌ای به جستجو کننده نمی‌دهد.

در اکثر سازمان‌هایی که من با آنها ارتباط دارم این مشکل وجود دارد و هنوز بعد از نصب ویندوز بوسیله کپی کردن یک فایل .dll کلیدهای صفحه کلید را عوض می‌کنند تا با ساختار قبلی آنها سازگار باشد.

یکی از جالب ترین لحظه‌ها برای من این لحظه بود:

Javad Zarif-11-44-15

شاید خیلی‌ها نمی‌دانستن که تقصیر دکتر ظریف نیست بلکه مشکل از کامپیوتری است که به ایشان داده‌اند. این تصویر نشان می‌دهد حتی شاید در وزارت امور خارجه نیز این روند وجود دارد. هرچند بارها تصاویر نامه‌های اداری در اینترنت منتشر شده است که نشان از این معضل بزرگ می‌دهد. با وجود بزرگ شدن روز به روز بانک‌های اطلاعاتی و گسترش استفاده از ابزارهای موبایل این موضوع پیچیده تر خواهد شد.

هم اکنون ما با استفاده از تغییر بر روی ویندوز می‌توانیم از کلیدهای عربی استفاده کنیم اما در صورت اجبار به استفاده از BYOD‌ با مشکلات بسیار جدی مواجه خواهیم شد. با توجه به اطلاعاتی که من دارم به جرات می‌گویم که هیچ برنامه‌ای در دستور کار نهادها و ارگان‌های کشور در مورد اصلاح صفحه کلید قرار نگرفته است! امروزه کشور ما در مورد صفحه کلید استانداردی دارد که می‌توان در ویندوز ۸ بدون دستکاری و در ویندوز های قبلی با روش کپی کردن و جایگزین فایل .dll از آن استفاده کرد. اما هیچ سازمان و ارگان و حتی هیچ سازنده سخت افزاری از این صفحه کلید پشتیبانی نمی‌کند.

با توجه به استاندار کردن صفحه کلید فارسی در استاندارد ملی شمارهٔ ۹۱۴۷ ایران انتظار می‌رود که از آن در محیط‌های دولتی استفاده شود. استاندارد صفحه کلید بصورت زیر می‌باشد:

600px-Kb-normal

 

600px-Kb-right-shift

 

600px-Kb-shiftدر سایت ویکی‌پدیا مقاله بسیار جالبی در مورد فارسی نویسی وجود دارد که خواندن آن خالی از لطف نمی‌باشد:

ویکی‌پدیا: فارسی نویسی

نتیجه گیری

در صورتی که ما این مشکل را هم اکنون حل نکنیم باعث می‌شود که با توجه به گسترش استفاده از ابزارهای موبایل بین مردم و کارمندان اداری در آینده با مشکلات بسیار جدی مواجه شویم.

به نظر اینجانب باید یک عزم ملی در رابطه با تغییر اطلاعات وارد شده و تصحیح صفحه کلیدهای مورد استفاده صورت گیرد.

با احترام- بگدلی

2 دیدگاه در “داستان ما و صفحه کلید

  • با سلام
    از مطلب کیبورد استفاده کردیم قشنگ و خواندنی بود
    می خواهم عرض کنم که شاید داشتن مشکل در کیبورد های
    کم بودن دانش ما همکاران واحد فن آوری هست که حرفه ای نیستیم
    و نکته دوم اینکه بخاط همینه اختلاص میشه طرف رو پیدا نمیکنن دیگه
    بگو مشکل از کجاست

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *